acces interdit

Op 12 oktober 2010 verscheen het boek 'Empathie en handhaving' van Gabriel van de Brink. Michiel Panhuysen verzorgde de samenvattingen en interviews die de basis vormen van het boek.
pdf Empathie en handhaving

Tor des Geants

2010-10-08T15:00:00.000-07:00

Half september liep een vriend van ons, Gideon Zadoks, mee in de Tor des Geants. Een ultra-endurance trail in de Alpen over 330km met 24.000 hoogtemeters. Wij volgden de TDG in Italie en schreven er een aantal artikelen over.

voor een sfeerimpressie moet je hier zijn

Hieronder het artikel dat Michiel voor het novembernummer van Runner's World schreef. Daarnaast komt er een artikel in Hoogtelijn van de NKVB en besteedt NRC-next eind november uitgebreid aandacht aan het evenement.

New York Times schrijft over Maastrichtse coffeeshoptoeristen

2010-08-19T08:22:00.000-07:00

A Dutch City seeks to end Drug Tourism

NRC volgt sluiting coffeeshops in Rotterdam

2010-07-17T03:31:00.000-07:00

Gebruik softdrugs in Rotterdam nog net zo hoog

Opmerkelijk opiniestuk NRC

2010-05-18T07:40:00.000-07:00

Red het land, sta drugs toe, zegt Bolkestein

Powerpoint presentatie

2010-05-14T05:26:00.001-07:00

Stichting OPEN

See more presentations by nikinl

Upload your own PowerPoint presentations

Regelen achterdeur coffeeshops vergt moed. Halfslachtig gedoogbeleid salondiscussie voor Rijk, maar gemeenten zitten met de gevolgen.

2010-04-30T04:06:00.000-07:00

Nicole Maalsté
Gepubliceerd in: Brabants Dagblad, 24 april 2010

Gemeenten moeten het voortouw nemen om de aanvoer van coffeeshops te reguleren. Maar het Tilburgse stadsbestuur heeft dat lef niet (meer).
Nederland gedoogt het verkopen van cannabis in coffeeshops. Daar zijn goede redenen voor en het beleid is succesvol. Er is echter niets geregeld voor de productie en aanvoer van die cannabis. Personen die zich bezighouden met het kweken van cannabis en de aanvoer van cannabis naar de coffeeshop kunnen hun activiteiten dus niet openlijk uitvoeren, omdat deze strafbaar zijn. Daardoor blijft de achterdeur een schimmig gebied. Deze vreemde situatie staat bekend als de achterdeurproblematiek van de coffeeshops.

De afgelopen tien jaar hebben gemeenten verschillende keren een appèl op de overheid gedaan om die achterdeurproblematiek op te lossen. In 1999 vroegen twintig burgemeesters, onder wie de toenmalige Tilburgse burgemeester Stekelenburg, toestemming aan de overheid voor een experiment aan de achterdeur van de coffeeshop. Het experiment zou inhouden dat een aantal geselecteerde henneptelers de coffeeshops mogen bevoorraden, onder toezicht van de overheid. Twee jaar geleden spraken ruim dertig burgemeesters zich op de wiettop in Almere opnieuw uit voor zo’n achterdeurexperiment. Die plannen zijn echter steeds geboycot door de landelijke overheid. Internationale verdragen zouden regulering van de achterdeur in de weg staan. Maar is dat wel de werkelijke reden of is hier sprake van politieke onwil? Verschillende vooraanstaande juristen zijn van mening dat de internationale verdragen wel degelijk ruimte bieden voor regulering van de achterdeur.

In 1976 heeft Nederland immers ook al gekozen voor een ruimere interpretatie van die internationale verdragen door een scheiding te maken tussen soft- en harddrugs. Zo hoopte onze regering te voorkomen dat consumenten van softdrugs bij de aanschaf ervan in aanraking zouden komen met harddrugs. Ook vond zij het onnodig om deze consumenten als crimineel te behandelen louter vanwege hun cannabisconsumptie. Beide doelen zijn ruimschoots bereikt. Tegenwoordig kunnen volwassen cannabisconsumenten voor hun
jointje terecht in coffeeshops waar geen andere drugs verkrijgbaar zijn. Ook belandt in Nederland niemand meer in de gevangenis door cannabisgebruik. Gezondheids- en criminaliteitsoverwegingen rechtvaardigen in dit geval de ruimere interpretatie van de internationale verdragen. Eenzelfde strategie zou kunnen worden gevolgd bij de regulering van de achterdeur van de coffeeshop.

Vanuit de criminaliteit bezien, is het goed verdedigbaar om de aanvoer naar de coffeeshop te reguleren. Personen die zich bezighouden met hennepteelt en het bevoorraden van coffeeshops zouden dan niet langer als criminelen worden vervolgd. Door deze activiteiten te reguleren, kunnen zij op normale wijze hun werk doen en kunnen politie en jusitie zich richten op personen die zich bezighouden met de productie van cannabis voor de illegale markt en/of de export.

Ook vanuit gezondheidsperspectief is een regulering van de achterdeur goed verdedigbaar. In het kersverse Utrechtse collegeprogramma 2010-2014 is hierover te lezen: ‘We starten een experiment met het legaal bevoorraden van coffeeshops, zodat de schadelijke stoffen die nu regelmatig in verschillende vormen van softdrugs aangetroffen worden, beheerst kunnen worden.’ Wat hier wordt bedoeld, is dat er nu geen kwaliteitseisen aan cannabisproducten worden gesteld. De producten die in coffeeshops worden verkocht, worden immers illegaal geproduceerd en aangeleverd. Dat betekent dat er geen controle is op de samenstelling van de producten. Sommige nederwietsoorten bevatten bijvoorbeeld relatief veel THC in verhouding met andere werkzame bestanddelen. Ook is er in de huidige situatie geen controle op het gebruik van bestrijdingsmiddelen of middelen die het product zwaarder maken. Met een regulering van de achterdeur kunnen de nodige kwaliteitseisen aan de producten worden gesteld, wat bevorderlijk is voor de gezondheid van cannabisconsumenten.

Kortom, een regulering van achterdeur is vanuit verschillende perspectieven verdedigbaar binnen de internationale verdragen. Dat is een kwestie van interpretatie en daar is politieke moed voor nodig. Verschillende lokale bestuurders hebben hun nek hiervoor uitgestoken, maar zij werden steeds teruggefloten door de landelijke overheid. Tegenwoordig moeten bestuurders die proberen om coffeeshops als normale horecabedrijven te behandelen zelfs uitkijken dat zij zelf niet in het beklaagdenbankje terechtkomen. Dit overkwam burgemeester Lonink van Terneuzen onlangs bij de uitspraak over coffeeshop Checkpoint. Volgens de rechter mogen gemeenten coffeeshops op geen enkele manier stimuleren, ook niet als ze daarmee de overlast bestrijden. Het verplaatsen van de coffeeshop en het inrichten van een parkeerplaats werd als faciliteren gezien. Er is dus politieke moed nodig om het voortouw te nemen in een regulering van de achterdeur. Bij de huidige bestuurders van de gemeente Tilburg ontbreekt het aan die politieke moed. Enkele maanden geleden had de gemeente nog plannen om samen met de gemeente Eindhoven een voorstel voor een achterdeurexperiment in te dienen bij de landelijke overheid. Die plannen zijn echter teruggetrokken en in het Tilburgse collegeprogramma staat nu expliciet vermeld dat er alleen experimenten worden gedaan die het Rijk toestaat.

Gemeenten moeten hun krachten blijven bundelen en zich niet steeds laten intimideren door de landelijke overheid. Met het reguleren van de achterdeur kunnen een hoop problemen worden opgelost waar gemeenten dagelijks mee te maken hebben. Voor de landelijke overheid is dit slechts een salondiscussie, die steeds weer even oplaait tijdens verkiezingen.

Limburgs plan tegen coffeeshoptoerisme niet effectief

2010-04-28T07:32:00.000-07:00

Het valt niet wetenschappelijk te bewijzen dat de voorgestelde maatregelen van acht Limburgse gemeenten om coffeeshoptoerisme terug te dringen, gaan werken. Dat concludeerden wij in een haalbaarheidstudie die wij in opdracht van de gemeente Maastricht uitvoerden.
Gabriel van den Brink en ik onderzochten de juridische haalbaarheid en de effecten van de maatregelen die voorgesteld worden in het plan ‘Limburg trekt zijn grens’ van de gemeenten Maastricht, Heerlen, Kerkrade, Sittard-Geleen, Roermond, Weert, Venlo en Venray. De maatregelen zouden de toegang tot coffeeshops voor bezoekers beperken en de aanvoer van softdrugs naar de coffeeshop regelen. Afgelopen 30 maart werd presenteerden wij ons onderzoek aan de gemeenten in de vorm van een essay en een juridisch advies.

Wij zijn kritisch over de te verwachten effecten van maatregelen als het invoeren van een pasje om de massaliteit en overlast van het coffeeshoptoerisme terug te dringen. We verwachten bovendien niet dat het terugdringen van het coffeeshoptoerisme ook effect zal hebben op de markt van de drugsrunners en dealpanden (de zogeheten parallelmarkten). Wel zijn we positief over de zogenaamde situationele maatregelen, zoals de spreiding van coffeeshops.

Burgemeesters wachten op uitspraak
De acht betrokken burgemeesters blijven het belang van het zogeheten ‘gesloten systeem’ ( van voor- én achterdeurmaatregelen) onderstrepen, aldus een persbericht van de Gemeente Maastricht op 27 april jl.. De gemeenten gaan door met het aanbrengen van situationele verbeteringen, zoals het spreiden van coffeeshops, het aanpakken van verkeers- en parkeerproblemen en het aanscherpen van vergunningvoorwaarden. Naar aanleiding van onderzoeksresultaten over de parallelmarkten willen de burgemeesters prioriteit geven aan de aanpak van de (hard)drugsmarkt.

Eén van de maatregelen betreft de invoering van het ingezetenencriterium. Dit criterium houdt een verbod in voor niet-ingezetenen om een coffeeshop te bezoeken. Deze maatregel wordt juridisch getoetst bij het Europese Hof, omdat naast het nationale recht ook het Europese recht in het geding is..Daarover vindt op 29 april aanstaande een zitting plaats bij het Hof van Justitie in Luxemburg. Na deze uitspraak kan de Raad van State een einduitspraak doen. De burgemeesters wachten de uitspraak van de Raad van State af, evenals het kabinetsstandpunt over het coffeeshopbeleid ná de Tweede Kamerverkiezingen.

download essay via deze link

Zie ook: bericht in Binnenlands bestuur
en artikel in NRC

2010-03-17T06:16:00.000-07:00

Nederwiet bevat weinig CBD

2010-03-12T01:21:00.000-08:00

Nicole Maalsté
Jarenlang hebben hulpverleners en de overheid zich druk gemaakt over het hoge THC-gehalte in Nederwiet. De tiende THC-monitor van het Trimbos-instituut laat zien dat het THC-gehalte al sinds 2004 daalt. Uit recent onderzoek blijkt dat niet een hoog THC-gehalte, maar een te laag CBD-gehalte in cannabis de oorzaak is van de ontwikkeling van psychische stoornissen. Nederwiet bevat relatief weinig CBD in vergelijking met hasj of geimporteerde wiet. Meer informatie hierover staat in een artikel van mijn hand dat in de nieuwe Highlife (nr.2, 2010) is gepuliceerd.

ontbijten in de Mediapoort

2010-03-06T08:03:00.000-08:00

Michiel Panhuysen
4 maart, woensdagochtend, the morning after. gisteren werd hoofdstuk 1 van het spannende verkiezingenjaar 2010 geschreven. deze ochtend woon ik in de Mediapoort in Den Haag een campagneleiders ontbijtdebat bij, georganiseerd door stichting Machiavelli. de oogjes van de politici die klaarstaan voor het debat zijn klein, hun nacht was heel wat korter dan die van mij, schat ik. in het kleine zaaltje waarin we ons bevinden zit een klein publiek (een mens of 25, mannen in pak gekleed, op ondergetekende na). radio 1 en de NRC zijn de enige aanwezige media. ik herken Lilianne Ploumen van de PvdA en ook de mevrouw die het woord voert voor D66 heb ik eerder gezien. verder onbekenden. na wat broodjes uit het vuistje overspoeld met een kop koffie, start het debat. het wordt kundig gevoerd, maar is niet heel spannend, behalve een opmerking van grote verliezer SP over fractievoorzitter Agnes Kant. later die dag hoor ik die opmerking nog een paar keer voorbij komen op radio 1. en aan het einde van de dag kapseist Agnes. menselijk drama. politiek. boeiend om delen van dat drama 'live' aan je voorbij te zien trekken. opvallend verder dat het debat voor de helft van de tijd gaat over de grote afwezige bij het debat, de PVV. zo flikken ze het weer... opvallend ook dat de politici zeer knap weten te verwoorden wat ze denken en vinden. maar het boeit niet erg lang. na een half uur denk ik aan de kantine bij de HTM. zouden buschauffeurs en tramconducteurs onder de indruk zijn van deze beschouwingen? ik vrees van niet. ik denk dat zij, mochten ze ooit zo'n bijeenkomst bijwonen, toch nog meer sympathie zouden krijgen voor de grote afwezige. niet omdat ze tegen hoofddoekjes zijn, maar omdat de afwezige tenminste afwezig is...

De Wietteelt is er niet leuker op geworden

2010-02-23T09:19:00.000-08:00

De Volkskrant, 23 februari 2010
Reportage van Peter de Graaf

Volgens Maalsté heeft de georganiseerde misdaad eerder baat bij dan last van het hardere politieoptreden. ‘Het gevolg is dat steeds meer kleine telers uit de markt worden verdreven. Ze worden gepakt of vinden de risico’s te groot geworden. Dat gat wordt dankbaar opgevuld door de grote jongens. Juist door het politieoptreden zie je een verschuiving in de markt. Coffeeshops worden vanzelf in handen gedreven van lieden met wie ze eigenlijk nooit in zee hadden willen gaan.

EINDHOVEN/HUIZEN Je ziet en hoort ze nauwelijks meer, maar ze bestaan nog steeds: de kleine wietkwekers die stilletjes thuis hun hennepplantjes verzorgen en koesteren. Voor eigen gebruik, om hun vriendin van medicinale wiet te voorzien of om aan de coffeeshop te verkopen. Ze voelen zich steeds meer in het defensief gedrongen door de grote jongens van de georganiseerde criminaliteit, de ‘broodkwekers’ die voor het grote geld gaan. ‘Er zijn nog vele duizenden kleine, ideologische kwekers’, zegt Theo, moderator van een groot wietforum op internet. ‘Maar iedereen houdt zich stil, uit angst voor verklikkers en de politie die steeds harder optreedt. Het is er niet leuker op geworden. Sommigen zijn er helemaal mee gestopt.’

Sinds 2004 wordt door politie en justitie ‘stevig gejaagd’ op wietkwekers. Nicole Maalsté, sociologe aan de Universiteit van Tilburg die al twintig jaar onderzoek doet naar de cannabisteelt in Nederland: ‘Het zijn vooral de kleine kwekers die worden gepakt. Het is makkelijker voor de politie om in een volkswijk een ophaaldag te organiseren; dat scoort ook goed in de media. Maar de grote jongens blijven meestal buiten schot. Als je die wilt pakken, moet je door-rechercheren, dat kost tijd en geld.’ Volgens Maalsté heeft de georganiseerde misdaad eerder baat bij dan last van het hardere politieoptreden. ‘Het gevolg is dat steeds meer kleine telers uit de markt worden verdreven. Ze worden gepakt of vinden de risico’s te groot geworden. Dat gat wordt dankbaar opgevuld door de grote jongens. Juist door het politieoptreden zie je een verschuiving in de markt. Coffeeshops worden vanzelf in handen gedreven van lieden met wie ze eigenlijk nooit in zee hadden willen gaan.’ De hele wietteelt is in handen van zware criminelen, zei politiecommissaris Max Daniel onlangs in de Volkskrant. Dat is wel erg kort door de bocht, vindt Maalsté: ‘Er zijn nog steeds coffeeshops die een netwerk van kleine telers hebben, maar het wordt ze wel steeds moeilijker gemaakt.’

De 36-jarige gemeenteambtenaar uit de Eindhovense volkswijk Woensel-West, die thuis op zolder wietplanten kweekt (en niet met zijn naam in de krant wil), voelt zich zeker geen crimineel: ‘Mijn vriendin en ik telen voor eigen gebruik. Dat spul in de coffeeshop is niet alleen duur, maar ook van steeds slechtere kwaliteit. Ze stoppen er chemische troep in of verzwaren het met glaspoeder of metalen. We moeten ook aan onze gezondheid denken. Wiet telen is eigenlijk gewoon tuinieren. Het is een natuurproduct.’ Op zolder heeft hij naast de hometrainer twee manshoge kasten staan met elk vijf wietplanten. Felle verlichting erboven, water geeft hij met een gewone groene plantengieter. De ambtenaar zegt zich aan de regels van het gedoogbeleid te houden: zijn vriendin en hij hebben ieder vijf hennepplanten. Maar als je uit zaad kweekt, moet je zeker het dubbele aantal zaaien. Want alleen de vrouwtjes gaan bloeien; aan de mannetjes heb je niks. ‘Als je uit zaad kweekt, moet je met tien planten beginnen.’ Anderhalf jaar geleden kreeg hij bezoek van twee agenten, die waren getipt door een buurtgenoot. Ja, er stonden te veel planten. ‘Ik heb het uitgelegd. Ze begrepen het wel’, zegt de kleine kweker. Wat hij na het eigen gebruik overhoudt, verkoopt hij aan een tussenhandelaar. Nooit direct aan de coffeeshop: ‘Dat riskeer ik niet.’

Kees (40) uit Huizen had twee jaar geleden minder geluk met bij de politie: ‘Ik kon die agent niet aan zijn verstand brengen dat je voor vijf planten eerst veel meer planten nodig hebt. Elk plantje hebben ze omgeknakt.’ Hij kweekt medicinale wiet voor zijn 32-jarige vriendin, die aan een bindweefselziekte lijdt. ‘Alles wat je tegenwoordig koopt, is troep. Ik wil niet dat ze gemalen tl-buis rookt.’ Hij kweekt ‘kwaliteitswiet, puur biologisch’. Wat hij overhoudt, brengt hij naar de coffeeshop. De ene keer een kilootje, de andere keer een paar ons. Hij ontvangt 2.700-3.400 euro per kilo, afhankelijk van de kwaliteit en de coffeeshop. ‘Goeie shops zijn bereid meer te betalen. Als je bij een gewone shop komt, gooien ze mijn bubble gum gewoon op de grote hoop en geven ze het een naampje. Dan heet het opeens orange bud.’ Sinds de politie-inval kweekt hij in het huis van een vriend; 24 planten heeft hij daar nu staan. Dat zijn er te veel, weet Kees, want volgens de regels van het gedoogbeleid mag hij er maar maximaal vijf kweken. ‘Het is voor twee mensen tegelijk, ook voor een vriend van me die suiker heeft en bij wie een teen is afgezet waardoor hij fantoompijn heeft. En ik vind sowieso dat het niet verboden mag zijn.’ Hij doet er luchtig over, maar zijn vriendin is bang voor een inval: ‘Het geeft veel stress.’

Moderator Theo erkent dat het een grijs gebied is: ook veel kleine thuiskwekers houden zich niet helemaal aan de regels van maximaal vijf plantjes en riskeren dus vervolging. En er zijn thuiskwekers die vrijwillig of onder dwang kweken voor de georganiseerde misdaad. Kees: ‘Ik heb ook weleens een aanbieding gehad, maar ik begin er niet aan. De werelden van de kleine kweker en de criminele kweker raken elkaar wel. Als ik spulletjes in de growshop koop, kom ik weleens een grote jongen tegen.’

Onderzoekster Maalsté: ‘Vroeger had je een circuit voor de coffeeshops en een circuit voor de export. Tegenwoordig lopen die netwerken veel meer door elkaar heen. Dat komt mede door het optreden van de politie.’ Zij is, net als veel burgemeesters, voorstander van ‘regulering van de achterdeur’: sta coffeeshops toe wiet te kopen bij kleine, gecontroleerde kwekers. En laat de politie vooral jacht maken op de zware criminelen, die op grote schaal voor de export produceren. ‘De kleine kwekers, die aan de basis staan van het gedoogbeleid, moeten worden gekoesterd’, zegt Maalsté. ‘Ze kweken goede wiet, vaak zonder toevoegingen. Ga in de coffeeshops kijken: je ziet en ruikt aan de soorten dat ze van een kleine kweker komen. Het is veel beter spul dan de bulk die door de grote jongens wordt geproduceerd en die je helaas steeds meer in de schappen ziet liggen.’

Rapport Commissie Van de Donk: Een mager compromis zonder overtuigende stellingname

2010-02-23T08:58:00.000-08:00

Nicole Maalsté
Gepubliceerd in: Recht der Werkelijkheid, 2009, nr.2, p. 89-92.

De samenstelling van de Adviescommissie drugsbeleid – de commissie Van de Donk – doet vermoeden dat er een aantal flinke discussies hebben plaatsgevonden om tot een gezamenlijk oordeel te komen. De commissieleden zijn erin geslaagd om voor ieder wat wils in het rapport te verwerken. Zo zijn voorstanders voor een verdere regulering van coffeeshops tevreden gesteld: het rapport stelt immers dat de coffeeshop een rustige en veilige voorziening voor volwassen cannabisconsumenten is en dat de meeste coffeeshops geen problemen veroorzaken. Daarbij zou de 500 gram maatregel (maximaal toegestane handelsvoorraad in coffeeshops) op de schop moeten en zouden experimenten met de achterdeur (gereguleerde inkoop van de coffeeshops) mogelijk moeten worden. Tegelijkertijd zitten er ook voor tegenstanders van het gedoogbeleid voldoende interessante aanknopingspunten in dit rapport. Wanneer cannabis net als andere drugs wordt gezien als een middel met een onaanvaardbaar risico, dan wordt het weer ‘gewoon’ een verboden middel en dat voedt prohibisten met argumenten in hun strijd tegen cannabis. En het instellen van één Drugsautoriteit kan tot gevolg hebben dat de ruimte voor het op maat oplossen van lokale problemen kleiner wordt, omdat er een landelijke visie wordt uitgedragen en die kan naar links of naar rechts vallen.
In deze Forumbijdrage richt ik me op de één van de meest opmerkelijke bevindingen van de commissie, namelijk dat er de afgelopen 15 jaar sprake is geweest van beleidverwaarlozing op het gebied van het gedoogbeleid. Daarmee bedoelen ze dat de politie, burgemeesters en politici wel doorhadden dat er problemen aan het ontstaan waren, bijvoorbeeld rond de aanvoer van wiet naar de coffeeshops en de productie ervan, maar daar niet goed op reageerden. Coffeeshops zijn te groot geworden, waardoor er zowel aan de voordeur als aan de achterdeur problemen zijn ontstaan. Coffeeshops moeten daarom meer gesloten en kleinschaliger worden. Dit om de toestroom van jeugdigen en toeristen aan de voordeur in te perken en om de verwevenheid met de georganiseerde criminaliteit aan de achterdeur tegen te gaan, stelt het rapport.

Op het eerste gezicht klopt de analyse van de commissie. Toch mist het rapport enkele belangrijke punten die het ontstaan van deze situatie verhelderen en ook aanknopingspunten bieden voor mogelijke oplossingsrichtingen. De vraag waarom er grootschalige coffeeshops konden ontstaan blijft bijvoorbeeld onbeantwoord. Het antwoord is eenvoudig: omdat er te weinig coffeeshops zijn. Het aantal coffeeshops in Nederland is de afgelopen tien jaar gehalveerd, terwijl het aantal cannabisconsumenten (net als in de ons omringende landen) toenam. Slechts in 20% van de Nederlandse gemeenten zijn er coffeeshops. De helft van de Nederlandse consumenten koopt zijn cannabis daarom nog steeds buiten de coffeeshop. Dit betekent dat er onvoldoende coffeeshops zijn om aan de vraag van de Nederlandse cannabisconsument te voldoen.

Een andere vraag die de commissie niet beantwoordt, is waarom de achterdeur van de coffeeshops steeds meer verweven raakt met de georganiseerde criminaliteit. Het antwoord daarop is ook simpel: omdat politie en justitie de netwerken van kleinschalige telers die voor de toevoer naar de coffeeshop zorgden, grotendeels hebben opgerold. Criminele organisaties die zich daarvoor uitsluitend bezighielden met grootschalige drugshandel en export, vulden het gat op. Hierdoor is het onderscheid tussen producenten die zich bezighouden met het bevoorraden van coffeeshops en producenten van exportwiet vervaagd, wat ook terug te zien is aan de kwaliteit en de diversiteit van het aanbod in de coffeeshop.

Dat de coffeeshop een commercieel succes zou worden, kan overigens geen verrassing zijn. In 1972 stelde een werkgroep van de Anti-Revolutionaire Partijstichting (de voorloper van het CDA) in een advies over het drugsbeleid al een staatsmonopolie voor de toelevering van cannabis voor, omdat “[…] een ongecontroleerde commerciële ontwikkeling moet worden geweerd. Zodra er een particuliere cannabisindustrie zou gaan ontstaan, wordt een eventuele weg terug zeer moeilijk (vergelijk nicotine en alcohol). Beheersing van het productie- en consumptieproces vereist overheidsbemoeienis. Een tweede reden om te kiezen voor een staatsmonopolie is ons inziens dat het betere waarborgen biedt voor het doen van systematisch onderzoek.” De werkgroep dacht aan drie à vier verkooppunten per provincie, waar de staat cannabis van goede kwaliteit in maximum hoeveelheden en tegen betaalbare prijzen verkoopt. Afnemers zouden tenminste 16 jaar moeten zijn om een beperkte hoeveelheid voor verantwoord gebruik te kunnen kopen. Iedere legale consument zou worden geregistreerd en gevraagd kunnen worden mee te werken aan onderzoek.

Ook de populariteit van nederwiet als exportproduct is allang voorspeld. De CRI stelde in 1986 een nota op met de veelzeggende titel: ‘Bestrijding van groothandelaren in hasjiesj; een vergeten prioriteit’. De nota wees op de omvang die de criminele activiteiten van cannabishandelaren en hun organisaties hadden aangenomen en de betrekkelijke geringe aandacht die opsporingsinstanties aan deze problematiek besteedden.

De term ´beleidsverwaarlozing´ doet vermoeden dat de overheid geen weet zou hebben van al deze ontwikkelingen. Het rapport maakt helaas niet duidelijk waarom de overheid het cannabisbeleid al jarenlang op zijn beloop liet. De overheid was al die tijd op de hoogte van de ontwikkelingen. Mogelijk liet die overheid door niet stelselmatig in te grijpen het gedoogbeleid bewust aan zijn eigen succes ten onder gaan. Een passief uitsterfbeleid, waarbij de tijd het probleem wel op zou lossen.

Het is daarom een grote vraag in hoeverre het kabinet zijn vingers wil branden aan de oplossing van het probleem. In een voorlopige reactie op het rapport laat de overheid weten de 500 grams regel los te willen laten. Dat zou een eind maken aan een bizarre situatie, waarbij coffeeshops zich meerdere malen per dag door scootertjes moeten laten bevoorraden vanaf hun geheime opslagplaatsen.

Aan de andere kant stuurt de overheid aan op experimenten om de maximaal te verkopen hoeveelheid per klant terug te dringen van 5 naar 3 gram. Tien jaar geleden mocht een coffeeshop nog 30 gram per klant verkopen. De bedoeling was dat het coffeeshoptoerisme zou afnemen door het verlagen van de verkoop hoeveelheid naar 5 gram de verkoop. Die zouden een reisje naar de Nederlandse coffeeshop immers niet voor een paar gram willen maken. Onderzoek wijst echter uit dat het coffeeshoptoerisme niet is afgenomen. Wel komen coffeeshoptoeristen vaker sinds de invoering van de 5-gramsregel.

Waar de overheid nog niet op reageert zijn de voorstellen van de commissie voor experimenten met het reguleren van de achterdeur. Dat is niet alleen spijtig, het zal de effecten van andere maatregelen ondermijnen. Experimenten met gereguleerde teelt van cannabis zijn absoluut noodzakelijk om de teelt voor de coffeeshop weer te scheiden van de exportteelt. Op die manier kan ook de hoognodige controle op de kwaliteit van de cannabis plaatsvinden, zodat cannabisconsumenten geen onnodige risico’s lopen. De commissie had naar mijn mening meer positie in moeten nemen over het belang van het reguleren van de achterdeur. Wanneer de overheid op deze manier blijft doormodderen en alleen maatregelen blijft nemen aan de voordeur, zullen coffeeshops op den duur toch langzaam uitsterven.

[kader] Trimbos en WODC evalueren drugsbeleid

Het Trimbos-instituut en het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum (WODC) evalueerden in opdracht van de overheid het Nederlands drugsbeleid. Een indrukwekkende lijst aan wetenschappers heeft aan deze evaluatie meegewerkt. Allerlei facetten van het drugsbeleid zijn meegenomen, variërend van zorg en behandeling tot delicten gepleegd door druggebruikers.

Voor hun beleidsevaluatie namen de onderzoekers de beleidslogica als uitgangspunt. Van elk beleidsonderdeel beschrijven zij allereerst de aannames van het beleid. Uitgangspunt voor het gedoogbeleid was bijvoorbeeld dat de risico’s van cannabis als minder ernstig werden ingeschat dan die van harddrugs. Vervolgens beschrijven zij de beoogde aanpak, bijvoorbeeld: het gedogen van de kleinschalige verkoop van cannabis en hard optreden tegen de handel in harddrugs moest tot een scheiding van de cannabis- en harddrugsmarkten leiden. Dan beschrijven zij of de aanpak heeft geleid tot het beoogde doel.

Alvorens in te gaan op enkele resultaten van het onderzoek wil ik nog even stilstaan bij een aantal opmerkelijke zaken rondom deze evaluatie. Het gedogen van cannabis begon in 1976, maar de onderzoekers keken vooral naar de periode van 1995 tot 2008. Hiermee verdoezelen ze dat er vóór 1995 nauwelijks sprake was van een invulling van het beleid. Pas in 1995, na het uitbrengen van de nota ‘Continuïteit en Verandering’ wordt serieus werk gemaakt van het gedoogbeleid.

Interessant is ook dat uitspraken over de ´effecten´ van het beleid volgens de onderzoekers slechts beperkt, op deelgebieden, mogelijk zijn. Daar komen politie en justitie mooi mee weg. Zij hoeven zich weer niet te verantwoorden voor de enorme kosten die de drugsbestrijding met zich meebrengt, terwijl het effect ervan zeer bedenkelijk - zo niet contraproductief - is. Waarschijnlijk zitten hier politieke motieven achter. Tijdens het Tweede Kamerdebat, waarin besloten is tot deze evaluatie, liet het CDA namelijk weten niet geïnteresseerd te zijn in de effecten van het beleid, maar vooral in de huidige stand van zaken. Het CDA is immers sterk gebrand op een harde aanpak van drugs, ongeacht de gevolgen daarvan. Dan zit je dus niet te wachten op een evaluatie waaruit zou blijken dat dit niet effectief zou zijn…

Uit de evaluatie blijkt dat Nederland het goed doet in vergelijking met andere landen. Het drugsgebruik onder volwassenen is de laatste tien jaar stabiel en internationaal gezien nemen we een positie onder het midden in. Alleen het XTC-gebruik in Nederland is relatief hoog. De drugssterfte is vergeleken met andere landen laag en het aantal nieuwe besmettingen onder drugsgebruikers met HIV en Hepatitis C is drastisch gedaald.

De evaluatie laat verder zien dat de doelstelling om op consumentenniveau de soft – en harddrugsmarkten te scheiden succesvol is doorgevoerd. Cannabisconsumenten schaffen hun cannabis meestal (direct of indirect) via coffeeshops aan. De kans dat coffeeshops harddrugs verhandelen is vrij gering omdat coffeeshophouders zich goed aan het verbod op de verkoop van harddrugs houden. De kans op vermenging van de markten (van soft en hard) is volgens de onderzoekers veel groter via illegale aanbieders van cannabis.

Coffeeshops hebben niet geleid tot een excessieve stijging van het cannabisgebruik. De laatste cijfers wijzen er wel op dat het cannabisgebruik van scholieren van 15-16 jaar tot de hoogste in Europa behoort. Frequent cannabisgebruik gaat vaak hand in hand met harddrugsgebruik, spijbelen en andere gedragsproblemen. Het cannabisgebruik is hier volgens de evaluatie niet de oorzaak van, maar vormt eerder een signaal voor onderliggende problematiek en kan bijdragen aan een verdere verslechtering van de situatie. Een punt van aandacht!

De aanpak van de thuisteelt van cannabis in woonwijken heeft volgens de onderzoekers successen geboekt, mede door het afschrikeffect van huisuitzettingen. Maar deze aanpak speelt volgens de onderzoekers mogelijk criminele samenwerkingsverbanden in de kaart.
Voor meer conclusies en een samenvatting van het rapport check: http://www.trimbos.nl/.